Қазақстан Республикасының Елтаңбасы
Елтаңба – мемлекеттің басты рәміздерінің бірі. «Елтаңба» термині немістің «erbe» (мұрагерлік) сөзінен шыққан және тұқым қуалайтын ерекше белгіні – символдық мән берілген фигуралар мен заттардың қосындысын білдіреді.
Тарих қазіргі Қазақстан территориясында өмір сүрген қола дәуірінің көшпелілері де өздерін ерекше таңба – тотеммен таныстырғанын, графикалық өрнек кейіннен «таңба» атауын алғанын көрсетеді. Бұл термин алғаш рет Түрік қағанатында қолданыла бастады.
Егемен Қазақстанның Елтаңбасы ресми түрде 1992 жылы қабылданды. Оның авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасының шеңбер (дөңгелек) пішіні бар - бұл Ұлы дала көшпелілері арасында ерекше құрметке ие болған өмір мен мәңгіліктің символы.
Мемлекеттік Елтаңбадағы орталық геральдикалық элемент – шаңырақтың (киіз үйдің үстіңгі күмбезді бөлігі) көгілдір түс аясындағы бейнесі, одан уықтар (тіректер) күн сәулесі түрінде жан-жақты таралады. Шаңырақтың оң және сол жағында мифтік қанатты пырақтардың бейнелері орналасқан.Жоғарғы бөлігінде көлемді бес бұрышты жұлдыз, ал төменгі бөлігінде «Qazaqstan» деген жазу бар. Жұлдыздың, шаңырақтың, уықтардың, мифтік жылқылардың бейнесі, сондай-ақ «Qazaqstan» жазуы алтын түсте жасалған.
Шаңырақ – киіз үйдің негізгі жүйе құраушы бөлігі, аспан күмбезіне ұқсайды және Еуразия көшпелілерінің дәстүрлі мәдениетіндегі өмірдің негізгі элементтерінің бірі болып табылады. Республиканың Мемлекеттік Елтаңбасында шаңырақ бейнесі елімізде тұратын барлық халықтардың ортақ үйі мен біртұтас Отанының символы болып табылады.Шаңырақтың беріктігі мен тұрақтылығы оның барлық тіректерінің сенімділігіне байланысты болатыны сияқты Қазақстанның тұрақты дамуы әрбір азаматтың әл-ауқатына тікелей байланысты.
Қанатты мифтік аттар – Мемлекеттік Елтаңбадағы тұлпарлар негізгі геральдикалық элемент болып табылады. Ежелден бері жылқы бейнесі ерлік, адалдық, күш-қуат сияқты ұғымдарды білдіреді. Қанаттар көпұлтты Қазақстан халқының қуатты және гүлденген мемлекет құру туралы ғасырлар бойғы арманын бейнелейді.Олар таза ойлар мен дәйекті жақсартуға және шығармашылық дамуға ұмтылысты куәландырады. Жылқының алтын қанаттары да жүгерінің алтын масағына ұқсайды және қазақстандықтардың қажырлы еңбегі мен елдің материалдық әл-ауқатын бейнелейді.
Өткен ғасырларда мүйіздер көшпелілердің культтік ғұрыптарында, сондай-ақ олардың жауынгерлік туының жоғарғы жағында белсенді түрде қолданылған. Әртүрлі жануарлардың мүйізі түріндегі көктегі рақым, жердегі құнарлылық және әскери табыстар әртүрлі халықтардың символдық композицияларында әрқашан маңызды орындарға ие болды.Олай болса, қанатты тұлпар – семантикалық және тарихи тамыры тереңде жатқан маңызды типологиялық образ.
Республиканың мемлекеттік елтаңбасындағы тағы бір деталь – бес бұрышты жұлдыз. Бұл символды адамзат ерте заманнан бері қолданып келеді және адамдардың ақиқат нұрына, барлық ұлы және мәңгілікке деген тұрақты ұмтылысын бейнелейді.Мемлекеттік Елтаңбадағы жұлдыз бейнесі Қазақстан халқының әлемнің барлық халықтарымен ынтымақтастық пен әріптестікке ашық ел құруға деген ұмтылысын көрсетеді. Қазақстан халқының жүрегі мен құшағы бес континенттің өкілдері үшін ашық.
Мемлекеттік елтаңбада қолданылған негізгі түс – байлықтың, әділдіктің және жомарттықтың символы ретінде қызмет ететін алтын түсі. Тудың түсі де бар – алтын түспен үйлесіп, ашық аспан, бейбітшілік пен берекені бейнелейтін көк көк.